Typowa automatyczna instalacja tryskaczowa nie uruchamia wszystkich tryskaczy jednocześnie podczas pożaru. Poszczególne głowice reagują na oddziaływanie cieplne w swoim otoczeniu i otwierają się po osiągnięciu określonych warunków temperaturowych. Woda trafia więc przede wszystkim do strefy objętej rozwijającym się pożarem, a nie automatycznie do całego budynku. Sprawdź, jak działają urządzenia tryskaczowe i dlaczego filmowy obraz setek głowic otwierających się naraz jest zwykle nieprawdziwy.

Czy podczas pożaru uruchamiają się wszystkie tryskacze jednocześnie?

W typowej instalacji tryskaczowej każdy automatyczny tryskacz działa niezależnie i uruchamia się pod wpływem temperatury występującej w jego bezpośrednim otoczeniu. Otwarcie jednej głowicy nie powoduje więc automatycznego otwarcia wszystkich pozostałych tryskaczy w pomieszczeniu lub budynku.

Mechanizm działania urządzeń tryskaczowych można przedstawić w kilku etapach:

rozwój pożaru – ogień powoduje wzrost temperatury i powstawanie gorących gazów unoszących się w stronę stropu;
nagrzanie tryskacza – element termoczuły głowicy znajdującej się w strefie oddziaływania pożaru ogrzewa się;
osiągnięcie temperatury zadziałania – po przekroczeniu określonego progu element termoczuły uruchamia tryskacz;
otwarcie wypływu wody – woda z instalacji trafia na deflektor, czyli element formujący sposób jej rozprowadzania;
lokalne działanie systemu – woda jest podawana w obszarze, w którym nastąpiło otwarcie tryskacza;
kolejne głowice – mogą uruchomić się dopiero wtedy, gdy temperatura w ich otoczeniu również osiągnie wartość wymaganą do zadziałania.

Powyższe działanie odróżnia automatyczne tryskacze od filmowego scenariusza, w którym pojedyncze zdarzenie uruchamia cały system. Poszczególne głowice są aktywowane indywidualnie przez ciepło pożaru. Zadaniem systemu jest możliwie wczesne oddziaływanie wodą na obszar rozwijającego się pożaru i ograniczanie jego rozprzestrzeniania.

Co uruchamia tryskacz – temperatura czy czujka dymu?

Standardowy automatyczny tryskacz reaguje na ciepło, a nie na samą obecność dymu. Element termoczuły pozostaje zamknięty do chwili osiągnięcia określonej temperatury, dlatego dym z pożaru nie powoduje automatycznie wypływu wody z głowicy. Urządzenia tryskaczowe nie reagują na dym, parę z gotowania ani sam dźwięk alarmu pożarowego. Czujki pożarowe i system sygnalizacji pożaru pełnią więc inną funkcję niż termiczny mechanizm otwierający typowy tryskacz automatyczny.

Nie oznacza to jednak, że każdy rodzaj wodnego stałego urządzenia gaśniczego działa według identycznego schematu. W instalacjach wstępnie sterowanych typu preaction do dopuszczenia wody do części rurociągów może być wykorzystywany dodatkowy system detekcji; sposób działania zależy od konfiguracji zastosowanego rozwiązania. System preaction to instalacja, w której określone zdarzenie detekcyjne uruchamia zawór przed dalszym etapem działania instalacji. Dlatego przy analizowaniu konkretnego obiektu trzeba odróżnić reakcję samej głowicy tryskaczowej od sposobu sterowania całym systemem.

Przy jakiej temperaturze uruchamia się tryskacz?

Temperatura zadziałania tryskacza zależy od jego klasy temperaturowej i warunków, dla których zaprojektowano instalację. Nie istnieje jedna wartość temperatury właściwa dla wszystkich głowic. Według klasyfikacji NFPA (National Fire Protection Association) tryskacze o zwykłej temperaturze zadziałania mieszczą się w przedziale 57–77°C, natomiast rozwiązania przeznaczone do cieplejszego otoczenia mogą mieć wyższe parametry znamionowe.

NFPA wyróżnia m.in. następujące zakresy klas temperaturowych*:

zwykła: 57–77°C,
pośrednia: 79–107°C,
wysoka: 121–149°C,
bardzo wysoka: 163–191°C,
ekstra wysoka: 204–246°C,
ultra wysoka: 260–302°C..

Dobór temperatury zadziałania wiąże się m.in. z temperaturą występującą normalnie w chronionym miejscu i potencjalnymi źródłami ciepła. Tryskacz zamontowany w pobliżu urządzenia grzewczego może więc wymagać innej klasy niż głowica pracująca w typowym pomieszczeniu o stabilnych warunkach środowiskowych.

* https://www.nfpa.org/news-blogs-and-articles/blogs/2021/06/22/the-basics-of-sprinkler-thermal-characteristics

Dlaczego uruchamiają się tylko tryskacze znajdujące się w pobliżu pożaru?

Lokalne działanie tryskaczy wynika z zastosowania niezależnych elementów termoczułych w poszczególnych głowicach. Gorące gazy powstające nad pożarem przemieszczają się ku górze i rozchodzą pod stropem, ogrzewając tryskacze znajdujące się w obszarze ich oddziaływania. Jeżeli pożar jest ograniczany przez pierwszą uruchomioną głowicę, temperatura w dalszej części pomieszczenia może nie osiągnąć poziomu potrzebnego do otwarcia kolejnych tryskaczy.

Jak instalacja tryskaczowa ogranicza rozwój pożaru?

Instalacja tryskaczowa podaje wodę już na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju pożaru, gdy temperatura w strefie głowicy osiągnie wartość aktywującą jej element termoczuły. Strumień rozprowadzany przez deflektor oddziałuje na palące się materiały i ich otoczenie, ograniczając intensywność spalania oraz możliwość dalszego rozwoju ognia. W RAJ International oferujemy wodne stałe urządzenia gaśnicze jako rozwiązania służące właśnie do gaszenia pożaru wodą i przeciwdziałania jego rozprzestrzenianiu. Efekt systemu zależy jednak od prawidłowego projektu, dostępnego zasilania wodnego oraz utrzymywania urządzenia w wymaganym stanie technicznym.

W RAJ International zajmujemy się miedzy innymi rozwiązaniami z zakresu stałych urządzeń gaśniczych wodnych oraz instalacji tryskaczowych. Projektowanie takiego zabezpieczenia wymaga uwzględnienia rodzaju obiektu, występującego zagrożenia pożarowego i parametrów instalacji, dlatego systemu nie dobiera się wyłącznie na podstawie powierzchni budynku. Jeśli planujesz wykonanie lub modernizację instalacji przeciwpożarowej, skontaktuj się z nami – przedstawimy możliwości techniczne dopasowane do konkretnego obiektu.

Szybkie podsumowanie: jak uruchamiają się tryskacze podczas pożaru?

Typowe automatyczne tryskacze uruchamiają się indywidualnie, a otwarcie jednej głowicy nie aktywuje automatycznie wszystkich pozostałych.
Element termoczuły tryskacza reaguje na wzrost temperatury w jego otoczeniu, a nie na samą obecność dymu.
Dane NFPA wskazują, że w 76% analizowanych pożarów z działającą instalacją uruchomił się tylko jeden tryskacz.
Tryskacze klasyfikowane jako standardowe pod względem temperatury zadziałania mieszczą się według NFPA w zakresie 57–77°C.
Wyższe klasy temperaturowe stosuje się tam, gdzie normalne warunki otoczenia wymagają większej odporności głowicy na podwyższoną temperaturę.
Systemy typu preaction mogą wykorzystywać dodatkową detekcję do sterowania przepływem wody w instalacji, dlatego ich sposób działania różni się od prostego systemu mokrego.
Skuteczność instalacji tryskaczowej zależy od prawidłowego zaprojektowania systemu oraz jego późniejszej kontroli i konserwacji.

Instalacja tryskaczowa nie działa zwykle według zasady „jeden pożar – wszystkie tryskacze otwarte”. Każda automatyczna głowica reaguje na warunki termiczne występujące lokalnie, dlatego woda jest podawana przede wszystkim w obszarze zagrożenia. Mechanizm ten umożliwia oddziaływanie na rozwijający się pożar jeszcze przed rozpoczęciem pełnych działań gaśniczych.

FAQ

Czy dym papierosowy może uruchomić tryskacz?

Nie, typowego automatycznego tryskacza nie uruchamia sam dym. Mechanizm głowicy reaguje na temperaturę, dlatego NFPA wskazuje, że dym czy para nie powodują jej standardowego otwarcia.

Czy alarm przeciwpożarowy może uruchomić wszystkie tryskacze?

W typowej automatycznej instalacji tryskaczowej sygnał alarmowy nie otwiera wszystkich głowic. Poszczególne tryskacze działają termicznie i niezależnie, choć w specjalnych rozwiązaniach przeciwpożarowych system detekcji może uczestniczyć w sterowaniu zaworami instalacji.

Czy tryskacz może uruchomić się bez pożaru?

Niepożądane zadziałanie jest możliwe m.in. w przypadku wystawienia głowicy na temperaturę odpowiadającą jej parametrom aktywacji lub w razie jej uszkodzenia. Z tego względu klasę temperaturową dobiera się również z uwzględnieniem normalnej temperatury panującej w miejscu montażu.

Czy po uruchomieniu tryskacz można ponownie wykorzystać?

Uruchomiona głowica jest elementem jednorazowego działania i wymaga wymiany w ramach przywracania instalacji do gotowości. Po zadziałaniu systemu trzeba również wykonać czynności przewidziane w procedurze eksploatacyjnej urządzenia; RAJ International wskazuje, że użytkownik powinien dysponować udokumentowanymi instrukcjami postępowania po uruchomieniu instalacji.

Czy instalacja tryskaczowa może działać bez systemu sygnalizacji pożaru?

Sam automatyczny tryskacz nie potrzebuje sygnału z czujki dymu, aby termiczny element głowicy zadziałał. Konfiguracja całej ochrony przeciwpożarowej zależy jednak od rodzaju zastosowanej instalacji oraz projektu obiektu, a w systemach preaction detekcja może być częścią logiki sterowania instalacją.

Powrót do poprzedniej strony